گروه آموزشي «فلسفه و کلام اسلامي» مرکز تخصصي آخوند خراساني، که در سال 1374 تأسيس شده است، يکي از گروههاي باسابقه دفتر تبليغات اسلامي خراسان رضوي است.

اين گروه در طول دو دهه فعاليت خويش ضمن برگزاري چهار دوره عالي فلسفه اسلامي و سه دوره عالي کلام اسلامي، سالها حلقههاي علمي حکمت و کلام را عهدهدار بوده و نشستهاي تخصصي متعدد و متنوعي را با حضور متفکران و انديشمندان برجسته کشوري مديريت کرده است.

اينک گروه فلسفه و کلام اسلامي در رويکرد جديد مراکز تخصصي آموزشي حوزههاي علميه کشور براي نخستينبار با رشته مصوب جديدي در مقطع سطح سه، با عنوان «کلام مقارن» با تمام ظرفيت و توان علمي و ابزاري خود که درادامه با آن آشنا خواهيد شد در خدمت جامعه پوياي طلاب و دانشپژوهان علوم عقلي قرار گرفته است.

سید علی طالقانی

1- رشته تخصصی سطح سه کلام مقارن

اهداف رشته کلام مقارن براي سطح سه عبارت است از:

1. شناخت منابع کلام اسلامي و ايجاد توان فهم آن؛

2. تربيت کارشناس در زمينه تحقيق، تحليل و بررسي منابع، تاريخ و عقايد فرق اسلامي؛

3. افزايش توان حوزه علميه در زمينه شناخت و پاسخگويي پرسشها و شبهات ديني و دفاع عقلاني از معارف شيعه؛

4. ايجاد زمينه مناسب در حوزه علميه جهت طرح و نقد عقايد فرق انحرافي و نقد و تحليل آنها؛

5. پرورش پژوهشگران و مدرسان توانمند در زمينه کلام اسلامي و نقد انديشههاي مکاتب و فرق؛

6. تربيت طلاب مستعد جهت ورود به سطوح بالاتر.

اهداف و سياستهاي آموزشي:

اصول و سياستهاي مورد توجه در طراحي و اجراي دوره کلام مقارن عبارت است از:

1. اهتمام به تقويت استقلال فکري و اعتماد به نفس در مسائل علمي؛

2. تأکيد بر آموزش پژوهشمحور؛

3. تأکيد بر بهرهگيري از روشهاي کارآمد آموزشي با اهتمام به سنتهاي حوزوي؛

4. تأکيد بر شناسايي استعدادهاي برتر در زمينه تحقيق، تدريس، تبليغ و مديريت؛

5. تأکيد بر پويايي برنامههاي آموزشي و پژوهشي و توجه به نيازهاي روز؛

6. تأکيد بر استفاده از متون آموزشي واجد استانداردهاي لازم؛

7. تأکيد بر استفاده از منابع اصيل و مهم کلام در فرق مختلف.

ضرورت:

ضرورت ايجاد رشته سطح سه کلام مقارن عبارت است از:

1. رشد روزافزون مکتب شيعه اماميه در عصر حاضر؛

2. رسالت حوزه علميه در تربيت انديشمندان متکلم جهت تبيين، ترويج و دفاع از عقايد شيعه اماميه؛

3. نياز عصر حاضر به تبيين و ترويج عقايد شيعه اماميه و دفاع از آن در مقابله با تهاجمات فکري؛ عناوین دروس رشته تخصصي سطح سه کلام مقارن:

فلسفه اسلامي 1 و 2 و 3 ، منطق صوري، روش تحقيق در علوم اسلامي، زبان انگليسي، کاربري رايانه و اينترنت، اصول فقه/1-5، فقه/1-5، کاربرد منطق (مغالطات)، کلام اسلامي/1 (خداشناسي)، کلام اسلامي/2 (نبوت)، کلام اسلامي/3 (امامت)، کلام اسلامي/4 (معاد)، اصول مناظره و پاسخ به شبهات، تاريخ فرق کلامي/1و2، نقد و بررسي فرق انحرافي، نقد عرفان و معنويتهاي نوظهور، وهابيت و نقد آن، شبهه‌شناسي، متون عربي معاصر با تأکيد بر کلام، متون انگليسي با تأکيد بر کلام، روش تحقيق در کلام مقارن، پژوهشهاي ميداني، تقريرنويسي، کارگاه وعظ و خطابه، کارگاه تدريس، اصول اساسي مديريت اسلامي .

2- رشته تخصصی سطح سه فلسفه و کلام اسلامی:

اهداف رشته فلسفه و کلام اسلامي براي سطح سه، عبارت است از:

1. شناخت مباني و مسائل فلسفه و کلام اسلامي؛

2. افزايش توان تحقيق، در حد تحليل و بررسي تطبيقي و زمينهسازي جهت تأليف و ترجمه در زمينه فلسفه و کلام اسلامي؛

3. شناخت منابع فلسفه و کلام اسلامي و کسب توانايي فهم آنها؛

4. تقويت توان پاسخگويي به پرسشها و شبهات و دفاع عقلاني از دين؛

5. تربيت استاد فلسفه و کلام اسلامي براي سطوح پايينتر؛.

6. تربيت طلاب مستعد جهت ورود به سطح چهار.

ضرورت:

ضرورت ايجاد رشته سطح فلسفه و کلام اسلامي، عبارت است از:

1. تأکيد اسلام بر تعقل و تفکر؛

2. عقلاني و خردپذيربودن معارف دين از ديدگاه قرآن؛

3. تبيين معارف ديني با رويکرد عقلي؛

4. پرورش قدرت تعقل و تفکر در حوزه و جامعه؛

5. وابستگي فراگيري دانشهاي عقلاني حوزه، بر فلسفه اسلامي؛

6. دفاع عقلاني از باورهاي ديني و پاسخگويي به شبهات اعتقادي؛

7. اهتمام اسلام به اقامه براهين عقلي در نقد آراء و پاسخ به مخالفان؛

8. تعميق و توسعه ساير علوم اسلامي.

اصول و سياستها:

اصول و سياستهاي مورد توجه در طراحي و اجراي رشته فلسفه و کلام اسلامي عبارت است از:

1. اهتمام به تعالي اخلاقي و معنوي طلاب؛

2. اهتمام به تقويت استقلال فکري و اعتماد به نفس در مسائل علمي؛

3. اهتمام و تقويت تعهد ديني و دفاع از عقايد شيعي؛

4. توجه خاص به تأثيرپذيري فلسفه و کلام اسلامي از قرآن و سنت پيامبر و اهل بيتعليهمالسلام؛

5. تأکيد بر آموزش پژوهشمحور؛

6. تأکيد بر بهرهگيري از روشهاي پويا و کارآمد آموزشي در عين اهتمام به سنتهاي حوزوي؛

7. تأکيد بر پويايي برنامههاي آموزشي و پژوهشي و توجه به نيازهاي روز؛

8. تأکيد بر استفاده از منابع مهم فلسفه و کلام اسلامي و بهرهگيري از متون آموزشي جديد و معتبر؛

9. شناسايي استعدادهاي برتر.

عناوین دروس رشته تخصصي سطح سه فلسفه و کلام اسلامي:

فلسفه اسلامي/1، فلسفه اسلامي/2، فلسفه اسلامي/3، منطق صوري، روش تحقيق در علوم اسلامي، اصول فقه/1-5، فقه/1-5، تاريخ فلسفه اسلامي، حکمت متعاليه/1، حکمت متعاليه/2، حکمت متعاليه/3، حکمت متعاليه/4، منطق (مغالطات)، فلسفه مشاء، فلسفه اشراق، کلام اسلامي/1، کلام اسلامي/2، کلام اسلامي/3، کلام اسلامي/4، تاريخ اديان بزرگ، فرق و مذاهب کلامي، بررسي و نقد فرقه‌هاي انحرافي، روش تحقيق تخصصي، کارگاه وعظ و خطابه، کارگاه تدريس، اصول اساسي مديريت اسلامي .